تبلیغات
کلبه علم - راه های حفاظت از محیط زیست
کلبه علم

 در اوایل دهه 1970 برای اولین بار محققان دریافتند كه لایه ازن در حال تخریب است. در ابتدا تصور می شد كه عامل اصلی تخریب، اكسیدهای نیتروژن حاصل از پرواز هواپیماهای مافوق صوت در استراتوسفر است تا این كه در سال 1974 اعلام شد بعضی مواد شیمیایی ساخت بشر با نام كلروفلوئوروكربن ها (CFCها) به لایه ازن صدمه وارد می كنند. فرآیند تخریب بدین شكل رخ می دهد كه پرتو خورشید باعث شكسته شدن بسیاری از گازهای حاوی كلروبرم و تولید رادیكال های آن ها در استراتوسفر می شود. رادیكال ها یك رشته واكنش های زنجیره ای تخریب كننده را تشدید می كنند و باعث شكسته شدن گازهای موجود در اتمسفر از جمله ازن می شوند.

دانشمندان معتقدند رفع آلودگی ها از جو زمین و بسته شدن حفره لایه ازن بر فراز نیمکره جنوبی تا سال 2065 امکان پذیر نیست.

پیش از این تصور بر این بود که این مشکل تا سال 2050 حل می شود اما اخیرا بخش هواشناسی سازمان ملل اعلام کرد: رفع این معضل 15 سال بیشتر از زمان از پیش تعیین شده وقت می خواهد.

نازک شدن لایه ازن به واسطه قرار گرفتن در معرض ترکیبات شیمیایی حاصل از یخچال های طبیعی، دستگاه های تهویه هوا و ابزار دیگر، تشعشعات خورشیدی خطرناکی را ایجاد می کند. تابش تشعشعات فرابنفش بیش از اندازه باعث بروز سرطان پوست می شود.

به گفته "گییر براتن" متخصص لایه ازن حفره موجود در این لایه از دهه 90 حجم چندان زیادی پیدا نکرده اما انتظار می رود از بین رفتن آن دهه ها به طول انجامد.

آسوشیتدپرس گزارش داد: حفره لایه ازن از اواسط دهه 80 تاکنون همه ساله در آگوست شکل می گیرد و در اواخر سپتامبر هر سال به بزرگترین حد خود می رسد.

در پی امضای پروتوکل "مونترال" توسط 180 کشور در سال 1997 درخصوص کاهش تولید گازهای گلخانه ای انتظار می رود نفوذ مواد شیمیایی به این لایه در سطح محدودی رخ دهد.

اندازه لایه ازن در سپتامبر سال گذشته به 27 میلیون کیلومترمربع رسید که اندکی کمتر از بیشترین حجم آن در سال 2003 یعنی 29 میلیون کیلومتر مربع بود.

 تاكنون بیش از ‪ ۲۷۰‬واحد تعمیرگاه كولر خودرو برای حفاظت از لایه ازن تجهیز شده است.

برخی از گازها كه در بخش تعمیرگاههای كولر و یخچال استفاده می‌شود مخرب لایه ازن شناخته شده و براساس پروتكل جهانی مونترال حذف این گازهای مخرب در دستور كار كشورها قرار گرفته است.

مهندس "مریم حسنی"، روز شنبه در گفت و گو با خبرنگار حوزه محیط زیست ایرنا، افزود: در این راستا بیش از ‪ ۱۲۰‬واحد تعمیرگاه یخچال نیز به منظور خودداری ازاستفاده ازگازهای مخرب لایه ازن به فناوری‌های لازم تجهیز شده‌اند.

تبدیل خط تولید كارخانه‌های یخچال صنعتی، تجاری و خانگی ، تجهیز كارخانه‌های تولید خودرو، واگن‌سازی و تعمیرگاه‌ها به دستگاه شارژ جدید نیز از اقدامات پیشگیرانه برای حفاظت از لایه ازن عنوان شده است.

حسنی گفت: شناسایی واحدهای كوچك و متوسط و سردخانه‌ها و اجرای برنامه مدیریت سیستم‌های سرمایشی، آموزش واحدهای صنفی، تعمیرگاهی، آموزش كاركنان گمرك، نظارت بر مصرف واحدهای سرماساز و تجهیز كارگاه‌ها به دستگاه‌های بازیافت و شارژ گاز جدید از دیگر اقدامات صورت گرفته است.

وی ادامه داد: تاكنون شناسایی مصارف حلال‌ها و مصرف‌كنندگان حلال‌ها در كشور و حذف مصرف تتراكلراید كربن در كارخانه ایران دوچرخ نیز انجام شده است.

این كارشناس گفت: در راستای انجام تعهدات پروتكل مونترال طرح حذف مصرف متیل بروماید نیز در كشور اجرا شده است.

وی ادامه داد: متیل بروماید ماده ضدعفونی‌كننده در كشاورزی است كه قبل از كاشت گلها و توت فرنگی، كاشت مجدد درختان خصوصا درخت میوه ، انبارداری محصولات پس از برداشت و قرنطینه، استفاده می‌شود.

حسنی افزود: تحقیق و بررسی وضعیت طرح حذف مصرف متیل بروماید در بخش ضدعفونی خاك و آموزش نیز در این بخش انجام شده است.

كارشناس مسوول بخش قوانین و مقررات دفتر حفاظت از لایه ازن سازمان حفاظت محیط زیست گفت: تهیه برنامه جامع مقررات و سیاست‌های حذف مصرف مواد مخرب لایه ازن، استقرار كامل سیستم صدور مجوز واردات و صادرات و سهمیه بندی واردات، محدودیت و ممنوعیت واردات مواد و كالاهای حاوی مواد مخرب لایه ازن از اقدامات صورت گرفته‌است.

به گفته وی ممنوعیت احداث و توسعه كارخانه‌های جدید استفاده‌كننده از مواد مخرب لایه ازن ، اجرای سیستم كدگذاری مواد مخرب لایه ازن نیز در این بخش انجام شده است.

وی افزود: اعمال تشویق‌ها وتنبیه‌های اقتصادی شامل كاهش سود بازرگانی كمپرسورهای سازگار با لایه ازن و دریافت نكردن عوارض گمركی از تجهیزات كارخانه‌های مشمول طرحها نیز به منظور كمك به كاهش تخریب لایه ازن صورت گرفته است.

 مهم ترین این مواد (كلروفلوئوروكربن ها) CFCها هستند. تركیبات مشابهی كه به طور كامل هالوژنه نیستند و در تركیب آن ها هیدروژن هم وجود دارد مانند هیدرو كلروفلوئوروكربن ها (HCFCها)، اثر تخریبی كمتری نسبت به CFCها و هالون ها بر لایه ازن دارند زیرا هیدروژن باعث كاهش زمان حضور آن ها در اتمسفر می شود. هالون ها كه در كپسول های آتش نشانی برای اطفای حریق به كار می روند هیدروكربن های هالوژنه هستند كه به جای یك یاچند اتم هیدروژن، اتم های برم، كلروفلوئور دارند و قدرت تخریب لایه ازن آنها بسیار بالاست. كلروفلوئوروكربن ها (CFCها) بسیار پایدار، غیر قابل اشتعال و غیر سمی هستند و كار كردن با آنها آسیبی به انسان وارد نمی سازد. بنابراین از دیدگاه صنعتی، موادی ایده آل محسوب می شوند در حالی كه پایداری آنها باعث دوام در اتمسفر و انتقال به استراتوسفر و در نهایت تخریب لایه ازن می شود.

دانشمندان دلایلی را برای آسیب پذیری بیشتر لایه ازن در قطب جنوب برشمرده اند. یكی از دلایل، حلقه قطبی، است كه فریون های رها شده در اثر فعالیت های صنعتی را جذب می كند، دیگر این كه به دلیل هوای فوق العاده سرد و یخبندان شب در قطب جنوب، ابرهایی با كریستال های كوچك یخ در بالاترین لایه استراتوسفر ایجاد می شود. این كریستال ها نقش كاتالیست یا تسریع كننده واكنش را بازی می كند و سبب می شود تركیبات حاوی مواد مخرب لایه ازن در داخل ابرها شكسته و تبدیل به كلرین فعال شود و زمانی كه خورشید پس از یك شب طولانی می تابد، تابش پرتو و وجود منواكسید كلر باعث تخریب ازن می شود. عامل دیگری كه باعث شدت تخریب لایه ازن در قطب جنوب می شود حركت و چرخش بادهای قطبی بدون وجود هیچ مانعی در سراسر این زمین پهناور و یخ زده می باشد در حالی كه این عامل در قطب شمال به دلیل بالاتر بودن دما و تشكیل كمتر ابرهای یخی، بسیار ضعیف است. كاهش و تخریب ازن در عرض های جغرافیایی متوسط یعنی بالای اروپا، آسیا و آمریكا بسیار سریع تر از حد پیش بینی شده است.

كارهای بسیار زیادی در  راستای حفاظت از این لایه انجام داده به طوری كه عمده مواد مخرب لایه ازن از سال 1377 در دیگر كشورها تولید و مصرف نمی شود به عنوان مثال 175 واحد یخچال سازی مجهز به فناوری سازگار با لایه ازن موسوم به »134 R« شده است در صورتی كه قبلا از R12 (مخرب لایه ازن) استفاده می شد. 40 واحد اسفنج سازی موظف به جایگزین كردن موادی سازگار با لایه ازن و 400 واحد تعمیرگاه كولر خودرو و یخچال نیز مجهز به امكانات و تجهیزات سازگار با لایه ازن شده اند. در بخش كشاورزی، متیل بروماید حذف شده است. این ماده مخرب لایه ازن بود و برای ضد عفونی كردن خاك و محصولات كشاورزی استفاده می شد. آگاهی رسانی از طریق ایجاد كارگاه های آموزشی نیز از دیگر كارهای دفتر حفاظت لایه ازن بوده است. اگر پرتوهای ماورای بنفش خورشید توسط لایه ازن جذب نشود و یا از حفره های ایجاد شده عبور كند، باعث بروز بیماری هایی همچون سرطان پوست، آب مروارید و آفتاب سوختگی می شود در صورت حذف مواد مخرب لایه ازن و پایبندی كشورها به تعهدات خود، دست كم نیم قرن طول می كشد تا حفره های لایه ازن ترمیم شود



نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 22 آذر 1391 توسط پرستو | نظرات()
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.
درباره وبلاگ
مطالب اخیر
آرشیو مطالب
نویسندگان
پیوند ها
پیوند های روزانه
» mail
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :